facebook instagram
Blog

Ξυλιτόλη

Από τη Φρίντα Παναγιωτίδου
Διαιτολόγος Διατροφολόγος MSc in Clinical Nutrition, C.I.S.S.N., T.N.T. in Geriatrics

Σήμερα, παρατηρείται μια ραγδαία αύξηση των ανθρώπων που αναζητούν δικλίδες για να ζήσουν καλύτερα και περισσότερο. Η επίτευξη του στόχου της εξασφάλισης της μακροζωίας, μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσω της υιοθέτησης ενός υγιεινότερου τρόπου ζωής. Στην αναζήτηση αυτή, και καθώς πολλοί ερευνητές έχουν παραθέσει αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία από την κατανάλωση της λευκής επεξεργασμένης ζάχαρης και των προϊόντων της, ήρθαν στην επιφάνεια γλυκαντικά πέρα από τη ζάχαρη, όπως η ξυλιτόλη.(1)

Τι είναι, λοιπόν η ξυλιτόλη;
Η ξυλιτόλη ανήκει στην κατηγορία των σακχαροαλκοολών. Αυτό σημαίνει χημικά ότι οι αλκοόλες συνδυάζουν τα χαρακτηριστικά των μορίων του σακχάρου με τα μόρια της αλκοόλης. Η ξυλιτόλη βρίσκεται φυσικά σε πολλά φρούτα και λαχανικά συμπεριλαμβανομένων των δαμάσκηνων, της φράουλας και του κουνουπιδιού και επομένως θεωρείται ως ένα φυσικό γλυκαντικό. Επιπλέον, ο ίδιος ο ανθρώπινος οργανισμός παράγει μικρές ποσότητές ξυλιτόλης μέσω της διεργασίας του μεταβολισμού.(2)

Η ξυλιτόλη, αν και έχει παρόμοια γλυκύτητα και γεύση με τη λευκή κρυσταλλική ζάχαρη, περιέχει 40% λιγότερες θερμίδες (λευκή κρυσταλλική ζάχαρη: 4 kcals/g VS ξυλιτόλη: 2,4 kcals/g). Παράγεται από δέντρα με σκληρό ξύλο, όπως η σημύδα ενώ μπορεί να προέλθει και από μια φυτική ίνα που ονομάζεται ξυλάνη.(3)

Η ξυλιτόλη σε αντίθεση με τη ζάχαρη, δεν αυξάνει τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Γι’ αυτό, δεν καταλογίζεται ως καθαρός υδατάνθρακας, καθιστώντας τη ως ένα φυσικό γλυκαντικό σε προϊόντα χαμηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες.(4) Είναι σημαντικό να αναφερθεί ότι ο γλυκαιμικός δείκτης (GI) της ξυλιτόλης – ένα μέτρο για το πόσο γρήγορα μια τροφή αυξάνει το σάκχαρο του αίματος – είναι μόνο 7, ενώ της λευκής ζάχαρη είναι 60-70.(5) Ακόμη, αυτή της η ιδιότητα, την καθιστά ιδανική για άτομα με σακχαρώδη διαβήτη ή άτομα με προδιαβήτη.(4,6) Αντίθετα, η αυξημένη κατανάλωση ζάχαρης, φρουκτόζης και προϊόντων με σιρόπι καλαμποκιού μπορεί να οδηγήσουν σε αντίσταση στην ινσουλίνη και σε πολλαπλά μεταβολικά προβλήματα.(7,8)

Αν και δεν έχουν πραγματοποιηθεί ακόμη αντίστοιχες μελέτες σε ανθρώπους, μελέτες σε ποντίκια δείχνουν ότι η ξυλιτόλη μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα του διαβήτη, να μειώσει το ενδοκοιλιακό λίπος και να αποτρέψει την αύξηση του σωματικού βάρους σε μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά. (9,10,11)

Ακόμη, έρευνα του Rahman και των συνεργατών του, έδειξε ότι η ξυλιτόλη μπορεί να βελτιώσει την υπερτριγλυκεριδαιμία και την υπερχοληστερολαιμία που προκαλείται από μια διατροφή πλούσια σε λιπαρά σε ποντίκια. Σε άλλη μελέτη, φάνηκε ότι η χορήγηση διαλύματος 2,5-10% ξυλιτόλης μείωσε την ολική χοληστερόλη και την χαμηλής πυκνότητας λιποπρωτεϊνη (LDL Lipoprotein) σε ποντίκια με σακχαρώδη διαβήτη.(12)

Επιπλέον, ποντίκια που έλαβαν συμπλήρωμα με 5% ξυλιτόλη και 0,05% δαϊδεζίνη, εμφάνισαν χαμηλότερα επίπεδα ολικής χοληστερόλης έναντι ποντικιών που έλαβαν συμπλήρωμα που περιείχε μόνο δαϊδζεΐνη.(13)

Ο Geidenstam και οι συνεργάτες του. ανέφεραν ότι η ξυλιτόλη συσχετίστηκε με απώλεια βάρους ≥10% σε παχύσαρκους ασθενείς που έλαβαν υποθερμιδική δίαιτα.(14)

Η ξυλιτόλη δρα ως διαλυτή ίνα, απορροφάται αργά και μόνο εν μέρει στο έντερο, λειτουργώντας ως τροφή για τα φιλικά βακτήρια του εντέρου και βελτιώνοντας έτσι την πεπτική υγεία.(15)

Συνεπώς, η ξυλιτόλη αποτελεί ένα εξαιρετικό φυσικό γλυκαντικό. Ενώ ορισμένα γλυκαντικά μπορούν να προκαλέσουν κινδύνους για την υγεία, η ξυλιτόλη αντίθετα, παρέχει ουσιώδη οφέλη για τον ανθρώπινο οργανισμό.

Βιβλιογραφία

1. https://www.healthline.com/nutrition/xylitol-101
2. England’s National Health Service, https://www.nhs.uk
3. Li Z, Qu H, Li C, Zhou X. Direct and efficient xylitol production from xylan by Saccharomyces cerevisiae through transcriptional level and fermentation processing optimizations. Bioresour Technol. 2013;149: 413-9.
4. Natasha Wiebe, Raj Padwal, Catherine Field, Seth Marks, Rene Jacobs and Marcello Tonelli A systematic review on the effect of sweeteners on glycemic response and clinically relevant outcomes. BMC Med. 2011;9: 123.
5. http://www.glycemicindex.com/foodSearch.php
6. S. J. H. Ashcroft, L. C. C. Weerasinghe, J. M. Bassett, and P. J. Randle The pentose cycle and insulin release in mouse pancreatic islets. Biochem J. 1972 Feb; 126(3): 525–532.
7. Zeid Khitan, Dong Hyun Kim Fructose: A Key Factor in the Development of Metabolic Syndrome and Hypertension J Nutr Metab. 2013; 2013: 682673.
8. Aeberli I, Hochuli M, Gerber PA, Sze L, Murer SB, Tappy L, Spinas GA, Berneis K. Moderate amounts of fructose consumption impair insulin sensitivity in healthy young men: a randomized controlled trial. Diabetes Care. 2013;36(1):150-6.
9. Islam MS, Indrajit M. Effects of xylitol on blood glucose, glucose tolerance, serum insulin and lipid profile in a type 2 diabetes model of rats. Ann Nutr Metab. 2012;61(1):57-64.
10. Amo K, Arai H, Uebanso T, Fukaya M, Koganei M, Sasaki H, Yamamoto H, Taketani Y, Takeda E. Effects of xylitol on metabolic parameters and visceral fat accumulation. J Clin Biochem Nutr. 2011;49(1):1-7.
11. Islam MS. Effects of xylitol as a sugar substitute on diabetes-related parameters in nondiabetic rats. J Med Food. 2011;14(5):505-11.
12. Rahman, Islam Xylitol improves pancreatic islets morphology to ameliorate type 2 diabetes in rats: A dose response study. J. Food Sci. 2014, 79, H1436–H1442.
13. Tamura, M.; Hoshi, C.; Hori, S. Xylitol affects the intestinal microbiota and metabolism of daidzein in adult male mice. Int. J. Mol. Sci. 2013, 14, 23993–24007.
14. Geidenstam, N.; Al-Majdoub, M.; Ekman, M.; Spegel, P.; Ridderstrale, M. Metabolite profiling of obese individuals before and after a one year weight loss program. Int. J. Obes. 2017.
15. Salminen S, Salminen E, Koivistoinen P, Bridges J, Marks V. Gut microflora interactions with xylitol in the mouse, rat and man. Food Chem Toxicol. 1985;23(11):985-90.